SHAKKEI – Nghệ thuật “mượn cảnh” trong thiết kế không gian Nhật Bản

SHAKKEI – Nghệ thuật “mượn cảnh” trong thiết kế không gian Nhật Bản (phần 2)

Nội dung

Sau khi hiểu SHAKKEI như một nguyên lý tư duy không gian ở phần 1, câu hỏi tiếp theo không còn là SHAKKEI là gì, mà là SHAKKEI đã được hiện thực hóa như thế nào. Tại Nhật Bản, SHAKKEI không tồn tại trong lý thuyết, mà được lắng đọng qua những khu vườn nơi thiên nhiên và kiến trúc đối thoại âm thầm, bền bỉ qua nhiều thế kỷ.

Từ những ngôi chùa cổ ở Kyoto đến các khu vườn lãnh chúa nằm nép mình dưới chân núi, SHAKKEI cho thấy cách con người không chiếm hữu cảnh quan, mà học cách mượn nó để hoàn thiện không gian sống. Mỗi khu vườn là một cách trả lời khác nhau cho cùng một câu hỏi: làm thế nào để thiên nhiên trở thành một phần của kiến trúc, mà không bị thuần hóa.

Trong phần tiếp theo, chúng ta sẽ bước vào một số khu vườn SHAKKEI tiêu biểu nhất Nhật Bản — không để ngắm nhìn đơn thuần, mà để đọc được cách tư duy không gian của người Nhật được ghi lại bằng cây cối, địa hình và khoảng trống.

Một số khu vườn SHAKKEI đẹp nhất Nhật Bản

Vườn Jojuin, tỉnh Kyoto

Vườn Jojuin tại chùa Kiyomizu được biết đến với tên gọi “khu vườn ánh trăng”, bởi hình ảnh phản chiếu tuyệt đẹp của mặt trăng trên hồ nước mỗi khi hoàng hôn buông xuống. Cùng với đó, khu vườn được thiết kế như hòa làm một với kiến trúc ngôi chùa cổ Kiyomizu và phong cảnh núi Kodaji – ngọn núi linh thiêng phía sau cố đô Kyoto.

Địa chỉ: 1 Chome-294 Kiyomizu, Quận Higashiyama, Kyoto

Vườn Isuien, thành phố Nara

Nằm giữa lòng cố đô Nara, vườn Isuien có lịch sử lâu đời, là chốn nghỉ ngơi xa hoa của những thương nhân giàu có ngày xưa. Nơi đây có những thác nước nhỏ róc rách chảy qua mặt hồ trong vắt, trên nền “cảnh mượn” là cổng phía nam Nandaimon của chùa Todaji và ngọn núi Wakakusa hùng vĩ.

Địa chỉ: 74 Suimoncho, Nara

Vườn Ritsurin, thành phố Takamatsu

Được mệnh danh là viên ngọc xanh của Takamatsu, Ritsurin là một trong những khu vườn đẹp nhất Nhật Bản. Lấy bối cảnh của núi Shuin, vườn Ritsuin có phong cảnh hài hòa với 13 ngọn đồi và 6 hồ nước trong xanh, cùng với hàng ngàn loại hoa và cây xanh thay đổi cảnh sắc theo mùa.

Địa chỉ: 1 Chome-20-16 Ritsurincho, Takamatsu, Kagawa

Kết luận

Nhìn lại những khu vườn SHAKKEI, điều đọng lại không phải là hình thức, mà là thái độ của con người trước cảnh quan. Ở đó, kiến trúc không tìm cách nổi bật, mà học cách lùi lại; con người không chiếm hữu thiên nhiên, mà chấp nhận sự hiện diện của mình trong một tổng thể rộng lớn hơn.

Mỗi khu vườn là một bài học về giới hạn: giới hạn của bàn tay con người, của vật liệu, của mong muốn kiểm soát. Chính trong sự tiết chế ấy, không gian đạt đến chiều sâu — nơi cái nhìn được mở rộng ra ngoài khuôn viên, và cảm xúc được kéo dài vượt khỏi ranh giới hữu hình.

Sau cùng, SHAKKEI không chỉ là “mượn cảnh” từ thiên nhiên, mà là mượn sự khiêm nhường của nó để hoàn thiện tư duy thiết kế. Khi con người biết dừng lại đúng lúc, không gian tự khắc trở nên trọn vẹn. Và trong bối cảnh đương đại, tinh thần ấy vẫn tiếp tục được kế thừa và diễn giải lại theo nhiều cách khác nhau.

Tại BeniHOME, SHAKKEI không được xem như một kỹ thuật để sao chép, mà như một nguyên tắc tư duy: đặt con người vào đúng vị trí của mình trong không gian, để kiến trúc và nội thất trở thành cầu nối nhẹ nhàng giữa đời sống bên trong và cảnh quan bên ngoài. Không phải để tạo ấn tượng tức thì, mà để những giá trị ấy được cảm nhận dần theo thời gian sử dụng — lặng lẽ, bền bỉ và đủ sâu để ở lại.